Rozpoczynamy nowy cykl – chcielibyśmy Wam przybliżyć najważniejsze style architektoniczne. Zaczynamy od stylu, który wyłonił się w XVIII wieku i panował przez cały niemal XIX. Klasycyzm – bo to o nim mowa, w architekturze wzorował się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko. Sukces klasycyzmu rozpoczął się właściwie od odkrycia Herculanum i publikacji w połowie XVIII wieku wyników tamtejszych badań archeologicznych, przeistoczenie się klasycyzmu w styl empire było wynikiem odkryć dokonanych podczas napoleońskiej kampanii w Egipcie, ale nurt klasycystyczny był w architekturze obecny stale od epoki renesansu, a szczególnie od czasu wydania w 1570 r. traktatu o architekturze Andrea Palladio.

Architektura klasycystyczna miała swe źródła w dwóch prądach architektonicznych: francuskim klasycyzującym baroku i związaną z nim tradycją racjonalistyczną oraz w angielskim malowniczym stylu (picturesque – któremu poświęcimy osobny wpis-warto!), związanym z rodzącą się potęgą imperium.

Już w początkach XVIII wieku można zauważyć prąd w architekturze europejskiej sprzeciwiający się tendencjom architektury barokowej i rokokowej. Najsilniej zaznaczył się on we wspomnianym wcześniej palladianizmie (o tym stylu wspomnimy w osobnym poście) Wysp Brytyjskich.

Klasycyzm narodził się zainspirowany m.in. dziełem opisującym dzieje sztuki starożytnej („Myśli o naśladowaniu dzieł greckich w malarstwie i rzeźbie”) oraz grafikami Giovanniego Battisty Piranesi czy  ukazały się rycinami Stuarta i Revetta obrazującymi starożytne budowle. Po upłynięciu zasadniczego okresu klasycyzmu (około 1815) trwał on przez cały wiek XIX jako jeden ze stylów historycznych. Dwudziestowieczne tendencje klasycyzujące nazywane są neoklasycyzmem.

Belweder

Cechy architektury klasycystycznej:

  • wzorowanie się na starożytnych budowlach greckich i rzymskich oraz na niektórych budowlach odrodzenia
  • projektowanie ulic, dzielnic, miast w nowym stylu, budowle wznoszone na planie zwartym, koła lub prostokąta
  • stosowanie kolumnad i kolumnowych portyków ze zwieńczeniem w kształcie tympanonu; pilastrów, dużych okien; tympanon przeważnie dekorowany płaskorzeźbą
  • dążenie do uzyskania efektu harmonii, zrównoważonej kompozycji, stosowanie symetrii
  • w opozycji do baroku przeważają fasady o liniach prostych bez wygięć i skrętów
  • oszczędne stosowanie zdobnictwa; jeżeli się pojawiają, są to uskrzydlone postacie lwów z ludzkimi głowami, orły, wieńce, wazony, girlandy z róż, kokardy, hełmy, tarcze, skrzyżowane sztandary nawiązujące do tradycji cesarstwa rzymskiego
  • rozwój budownictwa użyteczności publicznej, takiego jak: urzędy, teatry, szpitale, szkoły, zakładane wówczas muzea
  • pałace – duże, niskie, wydłużone, na planie prostokąta z wysuniętą częścią środkową ozdobioną portykiem
  • we wnętrzach wielkie, podłużne, jasne sale, chętnie malowane na biało, płaskie sufity; okna duże, kwadratowe
  • kościoły – często budowane na planie koła i prostokąta, przykryte kopułą.

1

2